Muhit o'zgaruvchilari (env)

Muhit o'zgaruvchilari (environment variables) — botingiz ishga tushganda o'qiydigan sozlamalar: token, kanal ID, admin ro'yxati va h.k. Ularni kodga yozish o'rniga, kod ularni o'qiydi — shunda tokenni almashtirish uchun kodni qayta yozish shart bo'lmaydi.

Platforma beradigan o'zgaruvchilar

Quyidagilarni siz o'zgartira olmaysiz — Botxona ularni avtomatik beradi:

O'zgaruvchi	Ma'nosi
`BOT_TOKEN`	Botingizning Telegram tokeni
`TELEGRAM_API_URL`	Platforma proksisi manzili — Telegram'ga to'g'ridan-to'g'ri emas, shu orqali murojaat qiling
`DATA_DIR`	Doimiy ma'lumot saqlanadigan yagona joy
`TZ`	Vaqt mintaqasi (`Asia/Tashkent`)
`PORT`	Agar botingiz HTTP server ochsa, tinglashi kerak bo'lgan port

O'zingiz qo'shadigan o'zgaruvchilar

Bot mantig'iga xos sozlamalar — masalan ADMIN_IDS, CHANNEL_ID, WORK_HOURS. Bularni kodda .env.example faylida (qiymatisiz, faqat nom va izoh bilan) hujjatlashtirasiz:

# Adminlar Telegram ID'lari, vergul bilan ajratilgan
ADMIN_IDS=

# Ish vaqti, masalan 09:00-18:00
WORK_HOURS=09:00-18:00

Bot yuklanganda tizim shu faylni o'qib, panelning Sozlamalar → Muhit o'zgaruvchilari bo'limida har biri uchun kiritish maydoni ko'rsatadi. Qiymatlarni u yerda kiritasiz — ular shifrlangan holda saqlanadi va saqlangach ekranda qayta ko'rsatilmaydi (faqat "o'rnatilgan" belgisi ko'rinadi), yangi qiymat kiritish esa eskisini almashtiradi.

Qiymat kiritilgach yoki o'zgartirilgach, bot avtomatik qayta ishga tushadi — kodni qayta yuklashning hojati yo'q.

.env.example bo'lmasa nima bo'ladi?

Bot baribir ishga tushadi, lekin tekshiruv hisobotida sariq belgi chiqadi va sizga kod ichida ishlatilgan, lekin hujjatlashtirilmagan o'zgaruvchilar ro'yxati ko'rsatiladi — ularni ham panelda qo'lda qo'shishingiz mumkin.

Sirlar hech qachon ZIP'ga qo'shilmaydi

.env fayli (haqiqiy qiymatlar bilan) arxivga solingan bo'lsa ham, tizim uni avtomatik o'chirib tashlaydi — xavfsizlik uchun. Faqat .env.example (qiymatlarsiz namuna) foydali va xavfsiz.

Keyingi qadam

Qaysi o'zgaruvchi qanday tekshirilishi: 6 qoida — 6-band. Ma'lumotlarni qayerda saqlash kerakligi: Ma'lumotlar va zaxira.